Piet te zwart? Sint te wit!

EN TOEN was ze oud genoeg voor poppen. Ze heeft er intussen een stuk of vier, en ze heten allemaal Baby. Lekker makkelijk. Een halfuur kopje onder in bad, naakt en ondersteboven in de poppenwagen mee naar de Carrefour: de Baby’s laten het zich allemaal welgevallen, en Jasmijn ontwikkelt langzaam maar zeker een ravissant moederhart, om bij weg te smelten.

Ethnic my ass

Toch is er ook een zure kant aan die poppen. Eén van de vier is bruin. Bijna exact hetzelfde bruin als mijn dochter zelf, kijk maar:

ILLU pop bruin.jpg
Waterboarding. Hobby van d’r.

De Zapf Baby Born badpop. Een klassieker. Ze bestaat in drie huidskleuren: blank, lichtbruin en donkerbruin. Ik had ze snelsnel gekocht voor Jasmijns tweede verjaardag, zonder echt naar de verpakking te kijken. Ik was al blij dat ik ongeveer haar evenbeeld had gevonden. Bruine Baby was meteen haar beste maatje, iedereen blij.

Het was dus pas deze week dat me iets opviel, toen ik met Jasmijn in de lokale Fun tussen de poppen naar accessoires voor Bruine Baby aan het zoeken was. Daar stonden ze, zusterlijk naast elkaar in hun doorkijkdoos: zelfde poppen, drie verschillende huidtinten. Ik moest even met mijn ogen knipperen toen ik het volgende opmerkte. Op de verpakking van de witte pop staat niks, alleen het merk. Op de verpakking van Jasmijns kleurtje staat in vette roze letters: ETHNIC.

ILLU pop ethnic.jpg
What. The. Fuck. Gelukkig wel allebei €49,99.

Dus, meneer Zapf. Blank is de neutrale standaard? En de huidskleur van mijn dochter is “etnisch”? Wat research leert dat ook Bart Smit en Bol.com – net als wellicht vele anderen – de pop expliciet als “ethnic” labelen. Even naar vandale.be:

et·nisch (bijvoeglijk naamwoord, bijwoord) wat een volk betreft; volkenkundig”

De pop met de huidskleur van mijn dochter is helemaal niet etnisch. Of net wel: álle poppen zijn namelijk etnisch. Ze hebben qua voorkomen en kleur allemaal hun wortels in een bepaald volk, of dat nu blank, groen of zwart is. Dus die schattige fuchsia lettertjes “ethnic” zijn op zijn minst bedenkelijk. En in het slechtste geval zelfs gewoon racisme.

Play right, play white?

En dat is nog maar het topje van de ijsberg. Dit is hoe poppenafdelingen bij grote speelgoedketens er gemiddeld uitzien:

 

ILLU poppen wit.jpg
Ik was die rare fotograferende poppenfestisjist in je favoriete speelgoedwinkel, sorry.

Wit, wit, wit zover het oog reikt. Als je dat rare poppen-oranje al wit kan noemen, overigens. Er zijn een paar gebronzeerde Barbies, maar die koop je dan weer niet omdat je kind de dag erna een wespentaille wil. Over het algemeen is blank dus de maatstaf. In de meeste mainstreamketens is de Ethnic-pop van Zapf zielig genoeg één van de weinige alternatieven. Gelukkig zijn er een pak kleinere speelgoedwinkels waar duidelijk wel aankopers met realiteitszin werken. In den Olifant in Antwerpen, bijvoorbeeld. Of ’t Bazarke in Mortsel, waar ze een mooie collectie poppen van Corolle hebben, die in alle huidskleuren bestaan.

Met december in aantocht vallen ook de vuistdikke catalogi in de bus. ’t Dikke Speelgoedboek van Bart Smit bijvoorbeeld. 141 kinderen staan er in die folder, in allerlei fasen van extase spelend met de laatste nieuwe gadgets (geen nood, ik heb dat niet geteld op kosten van de belastingbetaler, ik heb me een week thuis zitten vervelen met bronchitis). Van die 141 kindmodellen zijn er met veel goeie wil dertien niet blank. En dan zie ik er een paar door de vingers bij wie het gewoon zonnebank zou kunnen zijn.

ILLU pop babybedje.jpg
“Plak een stickertje bij alles dat je graag van de Sint wil krijgen, schattie!”

Of deze, van de website van – toevallig, want ze zijn heus niet alleen – dezelfde keten. Zes mooie donkerbruine poppen, met hippe kleren. En toch maakt Bart Smit ervan: “Vrolijke houten poppenfamilie uit Afrika.” Waarom moet dat nou weer? Bij blanke poppen staat toch ook niet dat ze uit Oostende of New York komen? Die bruine poppen kunnen toch net zo goed Tim en Larissa van om de hoek zijn?

ILLU pop bartsmit.jpg
Vrolijk. Dat vond mijn oma zaliger ook van de Congoleesjes op de Wereldtentoonstelling van 1958.

In de omschrijving maakt Bart Smit het nog ranziger, want die begint met “Heb jij nog plaats in het poppenhuis voor deze gezellige familie?” Nee, natuurlijk niet, Bart Smit. Want in het poppenhuis wonen mijn witte poppen al, en die waren hier eerst, en vol is vol, dus weet je wat: dat ze het eens in Calais of Duinkerke proberen, die vrolijke houten poppenfamilie uit Afrika. Kom. Aan. Dudes. Jullie bedoelen dat vast niet slecht, maar dit is in 2016 toch gewoon fout?

Tijd voor de volgende stap

Kortom: is dit wat Sinterklaas gaat brengen, in december? Een schoentje vol hypertraditionele wereldbeelden? Vooroordelen in kinderformaat, een hopeloos achterhaalde zucht naar de uniforme maatschappij van de fifties, die noch de generatie van jonge ouders noch hun nageslacht ooit gekend zullen hebben?

Vergis je niet: zo’n Bart Smit of Fun levert natuurlijk gewoon wat wij, de klant, vragen. Dus Sinterklaas, als u dit leest: steek de hand even in eigen boezem.

We hébben gekleurd en divers speelgoed, da’s stap één. Goed zo. Al mag het nog wat meer zijn. Stap twee is dat we er met z’n allen effe normaal over gaan doen. In deze grote, boze wereld méér dan ooit. Zelfs als dat een beetje pijn doet aan onze tradities. Anders zou de kloof tussen waar onze kinderen nu mee spelen, en wat ze later op school, bij de kruidenier en in de spiegel zien wel ’s pijnlijk groot kunnen blijken…

12 gedachtes over “Piet te zwart? Sint te wit!

  1. Liesje

    De nagel op de kop! Onze dochter heeft een gekleurde corolle pop, maar de reacties die wij daar steeds op krijgen (wel van de oudere generatie)…. degoutant. Hier is in de boekjes trouwens ook alles aangeduid 😊

    Liked by 1 persoon

  2. Toen ik vandaag in een grote speelgoedwinkel rondliep, heb ik me net dezelfde bedenking gemaakt. Mijn kinderen hebben ook zo’n ‘etnisch’ velletje. Uiteindelijk ben ik met een blanke pop, drie blanke en een donker playmobilmannetje buitengestapt. Over diverse rollenpatronen gesproken …

    Liked by 1 persoon

  3. Dit is heel erg geschreven vanuit de eigen positie nl. hebbende een adoptiekind, waarvoor alle respect en begrip. Maar als je deze redenering doortrekt ben je een racist enkel al door een blank kind te baren, of als kind door met een witte pop te spelen! Gelukkig bepalen speelgoedfabrikanten en -verkopers niet het wereldbeeld van mijn kinderen, of ze waren allemaal ‘aan de’ K3 (oei, die zijn blank!) en de samson – wat ik trouwens héél racistisch vind naar andere dieren toe ;-). !!!

    Liked by 1 persoon

    1. Ik snap je reactie (hoewel mijn kind met samson vergelijken wat ver gaat 😉 ) maar het stuk gaat wel degelijk over de hele maatschappij. Die wordt steeds bonter en diverser, en als je oa naar ons speelgoed kijkt zijn we nog steeds aan het doen alsof dat niet zo is. We moeten bereid zijn daarover na te denken, ook als dat wat wringt!

      Liked by 1 persoon

  4. Katrien

    Dag Tom,

    Ik volg je wat je wil zeggen, ook ik huiver bij de gedachte om in de speelgoedwinkel te moeten gaan snuisteren tussen de eenheidspap aan speelgoed.
    Ik ben het met je eens dat een vermelding zoals ‘Etnic’ totaal belachelijk is. Ze willen waarschijnlijk gewoon weten hoeveel poppen er van elks verkocht worden, maar dat kan eigenlijk perfect via de barcode.
    Zoals altijd draait het gewoon om geld. Als donkere poppen minder goed verkopen dan de lichtere versie, zal het aanbod hiervan niet worden uitgebreid.
    Zo hebben ze waarschijnlijk ooit vastgesteld dat poppen met een roos kleedje beter verkopen dan de neutraler geklede poppen, en bij gevolg heb je nu een rayon roos en een rayon blauw/kaki waaruit je kan kiezen…
    Walgelijk, helemaal mee eens.

    Het gaat ook niet enkel over donkere of witte poppen, maar ook het onderscheid in speelgoed voor jongens en meisjes waarbij ook nog steeds de meest belachelijke stereotiepen gehandhaafd worden.
    Ik overweeg om voor ons zoontje een speelgoedstrijkplank te kopen btw… 🙂 hij helpt me graag, en waarom zou hij niet mogen leren strijken? Je moet ‘speelgoed strijkplank’ maar eens intypen in google, dan krijg je afbeeldingen van meisjes die de strijk doen, en jongens die met een garage spelen.
    Ik vraag me af hoe we als consument hier impact kunnen hebben, want als het aanbod er niet is, kan je het ook niet kopen. (Dus ja, dan krijgt hij een flashy roze strijkplank, ik zal zelf wel een leuk hoejse maken)
    We worden dan ook gebrainwashed door reclame die ons constant vanalles door de strot duwt.

    Om nu te gaan tellen hoeveel donkere kindjes er in de catalogus staan afgebeeld, dat vind ik dan weer een beetje te kort door de bocht. Hoeveel kindjes is dan genoeg, wat moet de ratio dan zijn?
    Ook hier gaat het om ouders met kind die zich inschrijven/solliciteren voor zulke shoots, de selectiecriteria kennen we niet, maar ik hoop toch dat het kindje dat het beste in aanmerking komt voor de klus de job ook krijgt, en dat huidskleur hier geen rol speelt. (misschien naïef van mezelf?)
    Je ziet wel een veel grotere evolutie hierin in de kleding. Surf maar eens naar H&M, CKS, JBC, dat noem ik toch een mooie mix.

    Tja, sowieso, er is werk aan de winkel…

    Liked by 1 persoon

  5. Pingback: BLACK DOLLS & OTHER HYPER-TRADITIONAL WORLDVIEWS | SOCIETY SEEN THROUGH MY EYES

  6. Misschien gebruiken de fabrikanten deze woorden enkel als soort aantrekking zoals u in uw artikel de woorden ” my ass” en “Play right, play white?” gebruikt. Ook niet de mooiste Vlaamse woorden. Met uw artikel hebt u hen wel de beste reclame bezorgt die ze zich kunnen indenken.

    Eddy

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s